Czarnuszka siewna – co to za roślina?

 

Czarnuszka siewna, inaczej czarny kmin (Nigella sativa L.) jest rośliną jednoroczną, należącą do rodziny jaskrowatych, cechującą się szerokim spektrum leczniczym. Wykorzystanie terapeutyczne stanowią nasiona (określane jako ziarna błogosławieństwa) oraz powstający z nich olej. Jest chętnie uprawiana na terenie Południowej Europy, w Afryce Północnej oraz w Południowo-Zachodniej Azji.

 

Jakie zastosowanie lecznicze posiada czarnuszka siewna?

Czarnuszka siewna jest rośliną wykorzystywaną w leczeniu wielu chorób, takich jak astma, reumatyzm, zapalenie oskrzeli oraz w stanach zapalnych. Niegdyś mówiono wręcz, że leczy ona wszystko z wyjątkiem śmierci.

W badaniach zostało udowodnione m.in. działanie zwiększające odporność organizmu, przeciwcukrzycowe, przeciwbólowe, rozkurczowe, przeciwzapalne, przeciwnowotworowe, przeciwdrobnoustrojowe, rozszerzające oskrzela, ochraniające wątrobę, żołądek i nerki oraz przeciwutleniające. Ponadto ekstrakt z nasion czarnuszki wykazuje działanie przeciwkaszlowe, hamuje biegunkę, oddziałuje przeciwmiażdżycowo i kardioprotekcyjnie.

W skład czarnuszki wchodzą tłuszcze, których zawartość mieści się na poziomie 36-38%, w tym kwas linolowy, oleinowy, dihomolinolowy, palmitynowy oraz eikozadienowy, a także sterole roślinne. Dodatkowo olejek eteryczny pochodzący z Nigella sativa zawiera substancje biologicznie czynne, takie jak tymochinon, tymohydrochinon, ditymochinon, p-cymen, karwakrol, 4-terpineol, t-anetol, α-pinen i tymol. Nasiona zawierają również alkaloidy izochinolinowe, alkaloidy diterpenowe oraz inidazolowe, a ponadto saponiny triperpenowe, znane ze swych właściwości przeciwnowotworowych. Co więcej, nasiona czarnuszki są bogatym źródłem witaminy E oraz składników mineralnych (żelaza, wapnia, potasu, sodu, magnezu, cynku, fosforu oraz miedzi).

 

Jakie prozdrowotne właściwości kryją się w oleju z czarnuszki?

Olej z czarnuszki tłoczony na zimno, wykazuje silne działanie przeciwzapalne, przeciwbólowe, antyoksydacyjne, przeciwbakteryjne i przeciwalergiczne. Zawiera on dużą ilość niezmiernie istotnych dla funkcjonowania organizmu niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych, a także spore ilości witaminy A, C, E, biotynę, sterole i liczne mikroelementy.

Olej z czarnuszki stosowany na skórę nawilża ją, opóźnia starzenie, zapobiega błyszczeniu, chroni przed poparzeniami słonecznymi, łagodzi podrażnienia i przyśpiesza gojenie się ran. Olej ten stosuje się do leczenia trądziku, AZS, liszaju oraz łupieżu.

 

Przeciwwskazania do stosowania oleju z czarnuszki

Spożywanie oleju czarnuszkowego nie jest zalecane jednakże w przypadku kobiet ciężarnych, powoduje bowiem spowolnienie lub całkowite zatrzymanie skurczów macicy. Jednocześnie przyczynia się do obniżenia ciśnienia tętniczego, tak więc osoby zmagające się z niedociśnieniem tętniczym zdecydowanie nie powinny po niego sięgać.

 

Podsumowując opisane powyżej właściwości lecznicze i terapeutyczne czarnuszki siewnej, z przekonaniem mogę polecić stosowanie jej w codziennej diecie w celu poprawienia stanu zdrowia lub jako leczenie wspomagające w wielu jednostkach chorobowych. Szczególnie polecane jest używanie oleju czarnuszkowego, ponieważ można stosować go jako dodatek do przygotowywania potraw. Olej z czarnuszki warto dodawać do sałatek lub też spożywać w ilości jednej łyżeczki dwa razy dziennie przed posiłkiem (dorośli), natomiast dzieci 1/4 łyżeczki dwa razy dziennie.

Warto pamiętać, iż może posiadać on także zastosowanie jako skuteczny kosmetyk, wspomagający regenerację skóry.

 

Źródła:

  1. Borusiewicz M., Janeczko Z. (2015), Nigella sativa L. – roślinny surowiec o właściwościach plejotropowych, Postępy Fitoterapii, 4: 223-236.
  2. Sztaba D. (2009), Barwa szafranu, aromat cynamonu, smak kaparów – właściwości lecznicze biblijnych przypraw, Farmacja Polska, 65: 29-40.
  3. Adamska A., Ochocka R. J. (2016), Nigella sativa – źródłem związków bioaktywnych, Postępy Fitoterapii, 17(2): 97-105.
  4. Wielgosz T., Wielka księga ziół polskich, Publicat SA, Poznań 2008.
  5. http://biotechnologia.pl/biotechnologia/lecznicze-wlasciwosci-nigella-sativa,16869
  6. http://www.poradnikzdrowie.pl/

mgr Karina Błądkowska – Dietetyk

 

Autorka artykułów jest absolwentką studiów stacjonarnych licencjackich na kierunku Dietetyka oraz studiów stacjonarnych magisterskich na kierunku Żywienie Człowieka i Dietetyka Wydziału Nauk o Żywności i Biotechnologii Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie. Jestosobą pracowitą oraz ambitną, co pozwoliło jej na ukończenie studiów z wysoką średnią oraz bardzo dobrą oceną na dyplomie.

W czasie studiów Pani Magister wykazywała się zaangażowaniem w działalność Studenckiego Koła Naukowego Dietetyków, gdzie m.in. prowadziła warsztaty edukacyjne, uczestniczyła w wielu szkoleniach oraz brała czynny udział w konferencjach naukowych w tematyce żywienia człowieka.

Pani Karina specjalizuje się w żywieniu sportowców, osób aktywnych fizycznie oraz kobiet ciężarnych. Jest również autorem rozdziału „Wpływ żywienia na prawidłowy przebieg ciąży”, który ukazał się w monografii naukowej pt. „Żywność dla Przyszłości” XLIII Sesji Naukowej Komitetu Nauk o Żywności i Żywieniu PAN 2017.